banner153
03 Temmuz 2020 Cuma

Faiz Âyetlerinin Tefsirinde Ademey Hafız Efendinin Yeri

27 Haziran 2020, 08:02
Bu makale 1600 kez okundu
Faiz Âyetlerinin Tefsirinde Ademey Hafız Efendinin Yeri
M.KEMAL ATİK
Değerli Okurlar! Geçen haftaki yazımda Hocam Ademey Hafız Efendinin “RİBA”(faiz) konusundaki ayetleri tefsirine girmeden önce konuyla ilgili âyetlerin iniş sebepleri ve indiği ortamı kısaca özetlemiştim. Bu gün de “RİBA” (faizin)’ nın yasaklandığı günden bu güne kadar geçen süre içinde “ RİBA” nın Müslümanlar arasında ne anlama geldiği hususundaki tartışmaları kısaca arz etmek istiyorum. Öncelikle şunu söylemek isterim ki ”RİBA” konusu Kur’an-ı Kerim’in : “ Ey iman edenler, katlanmış “RİBA” yı yemeyin, tefecilik yapmayın “(Al-i İmran /3:130) ayeti nazil olduğu andan itibaren günümüze kadar gelen süreç içinde  bu ayet üzerinde yapılan anlam farklılığı hiç bitmemiştir ve halen de devam etmektedir. Konunun sahabe döneminde de izaha muhtaç olduğunu göstermek için Hz. Ömer’den gelen şu haberi zikretmek istiyorum : Hz. Ömer ” RİBA” ayetinin en son nazil olan ayetlerden olduğunu şöyle anlatıyor: “Rasulullah (s.a.v.) ruhunu teslim ettiği zaman bu ayeti bize tefsir etmiş değildi. O, aramızdan ayrılmadan önce dedenin mirastaki durumu “Kelâle”, “Hilafet” ve “RİBA”nın çeşitleri konusunda bize bilgi vermesini çok isterdim” (Bkz.,Buhari, Eşribe,74, Müslim, Tefsir,6) Görüldüğü üzere Hz. Ömer de “RİBA”nın müşkül meselelerden biri olduğunu kabul etmektedir.
Ayeti kerimede geçen “ ed’âf-ı mudâafe” yani “kat kat olmuş faizi yemeyiniz” ifadesini bazı âlimler Kur’an’ın sadece bu özellikte ve nitelikteki “RİBA”yı haram kıldığını ileri sürerek böyle olmayan muameleleri “RİBA” saymamışlardır. Yani borcu ödemeyi belli bir süre geciktirmeye karşılık, ödünç verilen anaparanın kat kat “ed’âf-ı mudâafe” olarak artmasına vasıta olan miktardaki borç katlanmalarının ve artışların bu tabire gireceğini savunmuşlardır. Bu konuda yazılmış sayısız eserlerde kimi zaman “ RİBA” değil faizin mübahlığı savunulmuş kimi zaman da haramlığı öne sürülmüştür. Faiz ve “RİBA” konusundaki çalışmalar genellikle ön fikirlere ve peşin hükümlere dayanır. Yapılan çalışmaların amacı, hareketli ve değişken olan sosyal ve ekonomik gerçeği bulmak değil, faiz, ”RİBA” yasağı hakkındaki görüşleri aktarmaktan öteye geçememiştir. Faiz ve “ RİBA” konusunda eser yazan din adamlarından bazıları da “RİBA” ve faizin aynı olduğunu savunmuşlar ve kökten karşı çıkmışlardır, ama öbür taraftan bu konudaki şeri hileleri caiz, hatta sevap olarak görmüşlerdir. Merhum Ömer Nasuhi Bilmen, Merhum Elmalılı Hamdi Yazır, Merhum Ahmed Naim, Merhum Kâmil Miras ve Merhum Hocam Ademey Hafız Efendi bu zümreye girenlerdendir. Bundan başka bir grup ise, Fıkıh ölçüleri ve çerçevesi içinde kalarak bu alandaki hükümleri faizin cevazı istikametinde zorlamışlar ve çeşitli yorumlarla faizi meşrulaştırmışlardır. Bunlar Fıkhı esas alarak ve ayet ve hadisleri o çerçevede yorumlayarak zaruret halinde kişinin menfaatini sağlamayı öngören hallerde faizin cevazı sonucuna varmışlardır.
Fıkhı bir tarafa bırakarak âyet ve hadisleri esas alarak hem “RİBA” yı hem de faizi bir ve aynı haram sayanlar. Bunlar Mevdûdi ve Seyyid Kutup gibi âlimlerdir. Bunlardan başka fıkıh ölçüleri içinde kalmadan, âyet ve hadisleri esas alarak onları yeni bir yoruma ve değerlendirmeye tabi tutarak faizi caiz, “RİBA”yı haram sayanlardır. Bunlar da İzmirli İsmail Hakkı, Muhammed Abduh, Reşit Rıza, Fazlurrahman gibi âlimlerdir.
Bu günkü geldiğimiz nokta itibariyle insanlarımız “RİBA” ve faiz konusunda gerçekten büyük bir sıkıntı içindedir. Bu konu da ileri geri konuşanlar hataya düşmektedirler. İşin uzmanı olamayan çoğu şahıslar topluma yanlış bilgi vermektedir. Bunların görüşleri toplumun zihnini karıştırmaktan öteye geçmemektedir. Kanaatimiz odur ki konu bütün yönleriyle açık bir surette ortaya getirilmeli, üzerinde serbestçe tartışıldıktan sonra bir sonuca varılmalıdır. Bu da ancak konunun uzmanları ve Diyanet İşleri Başkanlığının ortaklaşa çalışmalarıyla meselenin meşruiyet ve dürüstlüğü içinde kalarak sonuçlanabilir. Gelecek Yazımızda inşallah, “RİBA” nın dünyevi ve uhrevi cezalar üzerindeki görüşleri sunmaya devam edeceğiz.

Haberici -->

    Yorumlar

HAVA DURUMU
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
banner41
SPOR TOTO SÜPER LİG
Tür seçiniz:
ARŞİV
banner157