banner87
26 Ağustos 2019 Pazartesi

İBN-İ HALDUN DÖNEMİNDEKİ TOPLUMSAL ÇÖKÜNTÜLERDEN GÜNÜMÜZE YANSIMALAR (3)

07 Ağustos 2019, 09:51
Bu makale 276 kez okundu
İBN-İ HALDUN DÖNEMİNDEKİ TOPLUMSAL ÇÖKÜNTÜLERDEN GÜNÜMÜZE YANSIMALAR (3)
ABDULKADİR YUVALI
İbn-i Haldun, 14.yüzyılın büyük sosyoloğu, tarihçisi ve ilahiyatçısı olarak İslam dünyasının yetiştirmiş olduğu alimlerden birisidir. Zira doğduğu, ömrünün bir dönemini geçirmiş olduğu Tunus ve takiben Fas, Cezayir, Endülüs ile Mısır halkının içine düştüğü toplumsal çöküntülere Mukaddime ’de yer vermiştir. Burada üzerinde durmakistediğimiz hususlardan birisi de bilim insanı olmanın yanında değişik dönemlerde devlet hayatında da önemli görevlerde bulunmuş, zaman zaman yönetim değişikliklerine bağlı olarak görevden uzaklaştırılmış hatta cezaevlerine konuk olmak zorunda bırakılmıştır. İbn-i Haldun doğduğu, büyüdüğü ve önemli hizmetler ifa etmiş olduğu Kuzey Afrika yani bizim tabirimizle Garp Ocakları ile Endülüs ve Mısır hakkında da önemli bilgiler vermektedir.
İbn-i Haldun’un 14. yüzyılda ağırlıklı olarak Kuzey Afrika yani Tunus, Fas Cezayir yanında Endülüs ve Mısır hakkında dünümüz aydınlatan, günümüz için de ışık olan yani ders alınması gereken değerlendirmelerinde Mısın için son derece iyimser ifadeler kullanmıştır. Kendisi, Endülüs’ten kaçmış olan büyük alimlerden dersler almış ve İslam dünyasının önde gelen alimlerinin eserlerini okuma fırsatını bulmuştur. İbn-i Haldun, yaşamış olduğu coğrafyadaki halkı Müslüman olan insanların ve onları yöneten her kademedeki idareciler merkezli bir değerlendirme yapmıştır. Söz konusu tespitlerine o günkü Müslüman ülkeler arasındaki ilişkileri de dahil etmiştir.Böylece anılan yüzyıldaki Müslüman toplumları yönetmiş olan ülkeler arasındaki ilişkilerin ne kadar anlamsız ve sakat olduğu hususundaki tespitlerini kaleme almış olduğu eserinde açık bir dille ifade etmiştir. Bu yüzden İbn-i Haldun çağının olduğu gibi çağların büyük bir alimi olarak bilinmektedir.
İbn-i Haldun diyor ki, Müslüman ülkelerde; bireysel ve toplumsal manada dayanışma yoktur. Bizde diyoruz ki, günümüzde halkı Müslüman olan ülkelerde bu hastalık elan devam etmiyor mu?  Aynı şekilde Üretimin zayıf olması ve buna karşı tüketim çılgınlığı adeta bir hastalık halinde devam etmiyor mu? Halkı Müslüman olan ülkelerde anılan devirlerdeki vergi adaletsizliğinin günümüzde had safhada olmadığı söylenebilir mi? Devlet yönetiminin neredeyse bütün kademelerindeki liyakatsizliğin bugünkü boyutunu tarif etmek mümkün mü? Adaletsizliğin almış yürümüş olduğu Müslüman toplum ve devletlerindeki bugünkü durumu yürekler acısı değil mi? Umutların kırılmış olduğundan bahsetmekte olan büyük alimin tespitlerinden birisi de toplumda umutların sönmüş olduğu ve güveninin yıkılmış olduğu ve adeta yok olduğu açık bir dille ifade edilmektedir. Günümüzde halkı Müslüman olan ülkelerden insanlarının ata yurtlarını, ana-baba ocaklarını, mezarlarını geride bırakmak suretiyle sonunu bilemedikleri ama umut içinde yaşlı-genç, kadın erkek ve hatta beşikteki, eşikteki çocuklarını da alarak batı dünyasını temsil etmekte olan ülkelere göç hadisesinin hangi boyutta olduğu aşikâr değil mi? Neredeyse hemen her gün istiap haddinin birkaç katı insanın doluştuğu lastik botların alabora olmasıyla Akdeniz ve Ege Denizinde sulara gömülen insanların hemen tamamı Müslüman değil mi? İbn-i Haldun’un döneminde Müslüman ülkelerdeki dahili ve harici göçlerin günümüzdeki boyutu yürekleri sızlatmıyor mu?
İbn-i Haldun, içinde yaşadığı halkı Müslüman olan toplumların her kademedeki yöneticilerini iblisane gurur ve kibir sahibi kimseler olarak tanımlamaktadır. Bu iki kavramın yüce dinimiz İslam’da yeri olmadığı halde bu hastalığın bugünkü boyutu düşünen ve inanan insanları rahatsız etmediğini söylemeyi arzı ederdim. İbn-i Haldun yaşadığı dönemde halkı Müslüman olan toplumlardaki çöküntüleri sıralarken gösterişin had safhada olduğunu ve dinimizde asla ve asla yeri olmaması gereken bu hastalığın mevcudiyetinden söz etmektedir. Dünden bugüne ve içinde yaşadığımız yüzyılda halkı Müslüman olan ülkelerde gösterişin özellikle de varlıklı ve yönetim kademelerinde bir sosyal hastalık halinde devam etmediğini söylememiz mümkün mü? Aynı şekilde o günkü toplumun neredeyse her kesiminde riyakarlığınmevcudiyetinden söz etmektedir. Bu sosyal hastalığın daha sonraki ve hatta yedi asır sonra da mevcut olmadığını söylemeyi çok arzu ederdik ama nafile… İbn-i Haldun, döneminde yakından şahit olduğu ve toplumsal çöküşü tetikleyen sosyal hastalıklardan birisinin de yalakalık olduğunu söylemektedir. Günümüzde de yalakalığın geçerli akçe olmadığı söylenebilir mi?
Değerli okuyucularım! Mensubu bulunduğumuz yüce dinimiz İslam, 1400 yıl önce Yüce Allah (C.C), Peygamberimiz (S.A.V) aracılığıyla insanlığı uyarmakla kalmamış güzellikleri ve özellikleri de vahiy yoluyla efendimizin insanlığa tebliğine sağlamıştır. Bu yüzden Kur’an merkezli bir İslam, tebliğ edildiği günden beri mevcuttur. Ancak büyük İslam alimi İbn-i Haldun’un yaklaşık olarak yedi yüz yıl öncesinde bir toplumbilimci gözüyle gördüklerini ve hatta yaşadıklarını Mukaddime adlı eserinde kaleme almıştır. Bu eserde özellikle   vurgulamış olduğu ve kısaca on madde halinde sizlerle paylaştığımız hususların İslam dini ile örtüşmediği gibi acı ve üzücü olanın da söz konusu toplumsal çöküşü hızlandıran olumsuzlukların daha sonraki asırlarda ve hatta içinde yaşamakta olduğumuz 21. Yüzyılda hız kazanmakta olması ciddi manada endişe kaynağımızdır. İbn-i Haldun, söz konusu dönemde ömrünün son yıllarını geçirmiş olduğu Mısır’da söz konusu olumsuzluklardan söz etmediği gibi anılan ülkeyle ilgili olarak Mısır’ı görmeyenler İslam’ın gücünü anlayamaz ifadesini kullanmaktadır. Biz de diyoruz ki, tarihin değişik dönemlerinde birçok Türk-İslam devletleri için bu özellik ve güzellik söz konusu olmuştur. Sayfamız elvermediği için bu konuları başka yazılarımızda inşallah ele alacağız. Zira söz konusu asırda Mısır’daki Memluk Devleti de bir Türk-İslam Devleti idi.Gönlümüz arzu ederdi ki, günümüzde de tıpkı o günkü Mısır misali Türkiye ve diğer kardeş ülkelerin söz konusu toplumsal çöküntüye sebep olan olumsuzlukların olmadığı,yaşanmadığı  ülkeler olsun. Saygılarımla.
 Ayuvali48@gmail.com

Haberici -->

    Yorumlar

HAVA DURUMU
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
banner41
SPOR TOTO SÜPER LİG
Tür seçiniz:
ARŞİV